Aller au contenu

Zanyanado

Bɛ̌ sín Wikipedya

Zannyanado

Mɔlikungbó ɖo Zannyanado
Acɛkpikpa
To é mɛ é ɖé e :Benɛ
Tokpɔn é mɛ é ɖé e :Zu
Gán tokpɔnla ɔ tɔn :Damase Hintchémè Akpoyètè
Tovi lɛ
Tovi nabi é ɖo e :55 061

Zannyanado ɔ tokpɔnla ɖokpo wɛ é nyi ɖo tokpɔn Zu tɔn ɔ mɛ bo ɖo afɔgokɔ nu Benɛɛto ɔ.[1]

Tokpɔnla Zanyanado tɔn ɔ sín gblǒ gblǒ nyí kilomɛtlu kanɖé wǒ (750 km2)[2]

Dogbo tɔn lɛ

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

Zanyanado ɔ, Dassa-Zoumè wɛ nyi dogbó tɔn ɖò Totaligbé, Ouinhi kpoɖo Zogbodomey kpo ɖò Tofɔligbé, Kétou kpo Adja-Ouèrè kpo ɖò zánzánhweji, Covè, Za-Kpota kpo Djidja kpo ɖò hwetɔnwaji.[3]

Tokpɔnla ě ɖo dogbo x'ɛ lɛɛ

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

- Kɔvɛ

- Dasa- Zumɛ

- Ketu

- Zogbodomɛ

- Wɛnxi

Tokpɔnla ɔ sín ninɔmɛ kpo hwenu lɛ kpo

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

Zanylando ɖɔ ɖo Fongbé gbe mɛ ɖɔ, tinmɛ blo “zan nyanya ko jɛ” alo “zan nyanya ko jɛ nyanya”. [[

Symbole de Guezo roi du Dahomey au mur de la place Goho à Abomey au Bénin

|vignette]]


Ðò ɖaɖa Guézo (axɔsu ayizɛ́ngɔ́ Danxomè tɔn) sín acɛkpikpa glɔ́ ɔ, aca ɖɛ ɖɔ axɔsu ɖe ɖó na kú é ɔ, Abomey sín hɔnmɛ jɛn é ɖó na kú ɖè.

Ðò é yì fun ahwan xá Yoruba lɛ wutu ɔ, é ɖó hɔnkàn tɔn ayǐ ɖò Agonlin. Ðó kɛntɔ́ lɛ gblewu ɛ tawun ɖò Ekpo (ɖò Kétou kpá) bɔ e ɖò kú linu wutu ɔ, é tɛ́n kpɔ́n bo dɛ kaka jɛ Abomey. Amɔ̌, ali ɔ lín dín: é kú ɖò ali jí, zǎnmɛ. Nǔ enɛ e jɛ é wɛ zɔ́n bɔ è ɖó nyikɔ nú fí e è ɔ, bɔ nɔ ylɔ ɖɔ Zanylando (“zǎn jɛ fí”). [4]


Tokpɔnlavi tɔn lɛ

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

Zanyanado ɖo tokpɔnlavi 6 yě ɖie:

Ɖò kɛnsisɔ sin nuwiwa ě e blo ɖo xwe 2013 tɔn mɛ ɔ tokpɔnla Zannyanado tɔn ɔ ɖo gbɛtɔ 55 061.

Nuxixo kpoɖo sinsɛn Tokpɔnla ɔ tɔn lɛ

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

Ðò sinsɛn linu ɔ, nǔmɛsɛn Sakpata, Gou, Lègba, Hèviosso lɛ ɖò finɛ tawun kpo hanjiji yetɔn e ahwanvu yetɔn lɛ nɔ xò lɛ é kpo kpodo fɛ́n yetɔn e nɔ ɖè yeɖée ɖó vo lɛ é kpo.[5] Zagnanado ɖó aca ɖé bɔ é gɔ́ngɔ́n tawun. È tuùn xá ɔ ɖó weɖuɖu xóxó lɛ wu ɖi Guèlèdè kpo Sato kpo, bɔ ye nɔ ɖè mɛ alɔkpa e xá ɔ mɛ é kpo tan tɔn kpo xlɛ́.

Tokpɔnlagan Zanyanado tɔn dìn tɔn wɛ nyí Mɛɖaxó 'Damase Hintchémè Akpoyètè, é toxóɖɔgbɛta " Union Progressiste le Renouveau (UP Le Renouveau)" tɔn ɔ sɔ́ ɖò gán ji azan afɔtɔn nukun ɛnɛgɔ ɔ sun wegɔ xwe 2026 tɔn mɛ, bo na nɔ gán ji ɔ nu xwe tɛnwe. [6]

  1. ↑ https://fr.db-city.com/B%C3%A9nin--Zou--Zangnanado
  2. ↑ https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=L%E2%80%99actuelle%20Commune%20de%20Zagnanado%20couvre%20une%20superficie%20de%20750%20km2%20et
  3. ↑ https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=limit%C3%A9e%20au%20Nord%20par%20la%20Commune%20de%20Dassa%2DZoum%C3%A8%2C%20au%20Sud%20par%20Ouinhi%20et%20Zogbodomey%2C%20%C3%A0%20l%E2%80%99Est%20par%20K%C3%A9tou%20et%20Adja%2DOu%C3%A8r%C3%A8%2C%20%C3%A0%20l%E2%80%99Ouest%20par%20Cov%C3%A8%2C%20Za%2DKpota%20et%20Djidja.
  4. ↑ https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=Au%20temps%20du,d%C3%A9pression%20de%20Awovidogbanm%C3%A8.
  5. ↑ https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=Sur%20le%20plan%20cultuel%2C%20les%20divinit%C3%A9s%20Sakpata%2C%20Gou%2C%20L%C3%A8gba%2C%20H%C3%A8viosso%20sont%20tr%C3%A8s%20pr%C3%A9sentes%20avec%20leurs%20rythmes%20ex%C3%A9cut%C3%A9s%20par%20leurs%20adeptes%20et%20leurs%20apparats%20distinctifs.
  6. ↑ https://labelinfotv.com/zagnanado-damase-akpoyete-prend-les-reines-de-la-commune/