Thoko Didiza
|
Angela Thokozile Didiza | |
|---|---|
 | |
Thoko Didiza ɖo 2019 | |
| Gbɛ tɔn | |
| Azɔ é nɔ wa é : | xóɖɔtɔ́ nú akɔjijɛ to ɔ tɔn |
| Fǐ é ji ɖé é : | Msane (Afɔgokɔ-Afrika to tɔn) |
Angela Thokozile Didiza è ji ɖò azǎn 2ɔ́ Kɔnyásun xwe 1965 tɔn gbè ɖo Msane ɔ, toxóɖɔtɔ́ Afrika Tofɔligbé tɔn ɖé wɛ bo nyí xóɖɔtɔ́ nú akɔjijɛ to ɔ tɔn sín azǎn 14ɔ́ Kɔnyásun xwe 2024 tɔn gbè. Mɛ e ɖò gbɛta Akɔjijɛ Afrika Tɔn (ANC) mɛ é wɛ, bo ko nyí gǎnhɔnnyitɔ̀ glelilɛ tɔn, adahu nu jɔhɔn kpodo nukɔnyiyi gletoxo lɛ tɔn kpan ɖ’ayǐ ɖò nuxwasun xwe 2019 tɔn kpo ayidosun xwe 2024 kpo tɛntin. E wa azɔ nɛ nu acɛkpikpa ɔ ɖo xwe 1999 tɔn kpodo xwe 2008 tɔn kpan tɛntin.
Didiza byɔ toxóɖiɖɔ mɛ gbɔn acɛkpikpa e nɔ fun ahwan xá apatɛdu (apartheid) é gblamɛ. Ɖò bǐbɛ̌mɛ ɔ, é ɖò tutoblonu nu Klisanwun lɛ tɔn lɛ kpo nyɔnu lɛ sín gbɛ̌ta lɛ kpo mɛ. E wɛ nyi wemawlantɔ nukɔntɔn nu nyɔnu lɛ sin gbɛta sin xwe 1992 wayi xwe 1994 tɔn. E sɔ ɛ ɖo toxóɖɔgbɛta nukɔntɔn e jɛ apatɛdu gudo e b'ɛ nyi ɖɛmɛnù wínnyáwínnyá nu toxoɖɔgbɛ ANC ɖo xwe 1994 tɔn mɛ. É wa byɔ Nelson Mandela sin acɛkpikpa mɛ bo nyi gănhɔnyitɔ glelilɛ tɔn sín xwe 1994 yijɛ xwe 1999 tɔn. Toxóɖɔtɔ́ e jɛ Mandela tɛnmɛ é, togán Thabo Mbeki, wá sɔ ɛ huzu sunví e ɖò tíntɔ́n wɛ é ɖò acɛkpikpa tɔn mɛ, bo nyí gănhɔnyitɔ́ glelilɛ tɔn kpodo ayikungban tɔn kpan tɔn sín ayidosun xwe 1999 tɔn yijɛ ayidosun xwe 2006 tɔn mɛ, bo lɛ́ nyí gănhɔnyitɔ́ azɔ̌ togun tɔn tɔn sín ayidosun xwe 2006 tɔn yijɛ ayidosun xwe 2008 tɔn mɛ.
E ɖo gănhɔnyitɔ́ gege e gosin acɛkpikpa ɔ mɛ ɖo hwenu e ANC ylɔ Mbeki ɖo zisun xwe 2008 tɔn mɛ gudo e mɛ. Ee é gbɔjɛ ɖò toxóɖiɖɔ nukɔntɔn ɔ mɛ, ɖò xwè 2008 tɔn kpo xwe 2014 kpo tɛntin gudo é ɔ, Didiza lɛkɔ wá toxóɖɔgbɛta ɔ mɛ ɖò 2014 bo huzu gǎn ɖe mɛ ɖo tɛn e mɛ é nɔ ɖayi ɔ, sín acɛkpikpa atɔ́ɔ́ngɔ́ ɔ mɛ é. Hwenɛnu ɔ, é yi agbahwlɛ́nhwlɛ́n xɔmi xɔmi bo ma ɖo ɖuɖeji ǎ e ɔ, ANC jló na sɔ́ ɛ b’ɛ na nyí tokpɔnlagan Tshwane tɔn ɖò tokpɔnlagan sisɔ xwe 2016 tɔn mɛ é. Nyi e ɖěè ɔ dɔn hwinya hwinya byɔ toxóɖɔgbɛ́ ɔ mε.
E lɛkɔ wa acɛkpikpa ɔ bo nyi gǎnhɔnnyitɔ̀ glelilɛ, adahu nu ayikungban kpodo gletoxo sin nukɔnyiyi tɔn kpan ɖò xwe 2019 sin toxóɖɔgbɛta ɔ gudo, bɔ togan Cyril Ramaphosa wɛ sɔ́ ɛ. Sɔmi sɔmi kplekple mɛ tɔn 2024 tɔn ɔ gudo ɔ è sɔ́ ɛ b’ɛ nyí gǎn nú toxóɖɔgbɛta ɔ.
Didiza wɛ nyi mɛ nukɔntɔn è sɔ ɖo ANC sin toxoɖɔgbɛta ɔ mɛ ɖo xwe 1997 tɔn mɛ e. Sín xwe 1997 tɔn mɛ yijɛ xwe 2007 tɔn mɛ wɛ e nɔ toxóɖɔgbɛ́ ɔ mɛ bɔ gbɔjɛ kpɛɖe, bo lɛ́kɔ wa mɛ sin 2012 bo kpo ɖemɛ kaka wa égbé. Ée é ma nɔ toxɔgbɛ̌ ɔ mɛ ɖò xwè 2007 tɔn kpo 2012 tɔn kpo tɛntin ǎ é ɔ e nɔ kple ɖaxo ANC tɔn e è bló ɖò Polokwane é tɛnmɛ a, bɔ ye bɛ́ azɔ̌ ɖé bo na dó huzu ANC sín wěgbójínɔtɔ́ ɖaxó sín tɛnmɛ ɖò é ɖò togan Mbeki sín wěma jí nu sɔmi sɔmi ɖɛmɛnù lɛ tɔn.