Sylvanus Olympio
Sylvanus Olympio, è jì i ɖò azǎn ayizin (6) gɔ́ ɔ gbè.ɖò zoho sun 1902 ɖò Kpando bɔ é ku ɖò azǎn wù tɔn gɔ́ ɔ (13) gbè ɖò alou sun 1963 ɖò Lomé, é nyí toxóɖɔtɔ́ Togo tɔn ɖé, é nyí togán nukɔntɔn Togo tɔn sín azǎn 15gɔ́ ɔ Kɔnyásun 1961 tɔn jɛ azǎn wò tɔn (13) gɔ́ ɔ gbè ɖò alou sun 1963, azǎn ɖé gbè è ku ɖò axɔsuzɔwatɛn Amɛlika tɔn nukɔn ɖò Lomé ɖò acɛkpikpa ɖiɖe sín acɛkpikpa glɔ́ ɖò 1963 bɔ Gnassingbé Eyadema hɛn wá é hwenu.
É ko nyí tokpɔngán nukɔntɔn Togo tɔn sín avril 1958, ɖò sɛ́nzɔ́watɔ́ nukɔntɔn e è sɔ́ ɖò mɛɖesúsínínɔ mɛ bo lɛ́ sɔgbe é gudo. ; é jɛ acɛkpikpa ɔ jí ɖò nǔwiwa ɖaxó ɖé gudo ɖò Axɔsuɖuto ɔ sín Kpléxɔ mɛ ɖò azǎn 16gɔ́ ɔ Kɔnyásun xwè ɖokpo ɔ tɔn gbè , .
Gbɛzán tɔn sín tan
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]Jiji kpo xwédo kpo
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]È jì Sylvanus Olympio ɖò azǎn ayizin (6) gɔ́ ɔ gbè.ɖò zoho sun 1902 ɖò Kpando mɛ ɖò Togo janman tɔn mɛ . : ayikungban enɛ ɔ e jɛ ɖo acɛkpikpa janman tɔn sin mima mɛ ɖo France kpodo Axɔsuɖuto Hlɔma tɔn kpo tɛntin hwenu e janman tɔɖuɖeji ɖo ahwan nukɔntɔn ɔ mɛ gudo ɔ, e na lɛ vɔ wa acɛkpikpa Angleterre tɔn sin alɔ mɛ bo na hɛn Ghana sin mɛɖesunɔ sin acɛkpikpa mɛ hwenu e ye na mɔ mɛɖesunɔkanmɛ ɔ.
Tɔ́ tɔn, Epiphanio Elpidio Olympio (1873-1968), nyí ajɔ̌tɔ́ dɔkunnɔ ɖé bo lɛ́ nyí agɔnkɛ́, bɔ nyɔnu Yoruba ɖé, axɔsi Nigéria tɔn ɖé ɖò Abeokuta, kpo Francisco da Silva Olympio, Bresil-nu ɖé kpo wɛ jì i . ; é yí kannumɔ e è ɖó ayǐ ɖò Agoué lɛ é yí kpo linlin ɔ kpo ɖɔ emi na kplɔ́n ye. Sylvanus sín nɔ, Fidélia Afe (1862-1967), gosin akɔta Mamprusi tɔn mɛ bo gosin toxo Dapaong tɔn mɛ, ɖò Togo sín totaligbe . Olympio, xwédo e ɖó Togo ayǐ é , wɛ è nɔ kpɔ́n égbé dó mɔ xwédo dɔkunnɔ kpo hlɔnhlɔnnɔ kpo e ɖò Totaligbé Aflika tɔn lɛ é ɖokpo.