Pyabélo Chaold Kouly
|
Pyabélo Chaold Kouly | |
|---|---|
| Gbɛ tɔn | |
| Azɔ é nɔ wa é : | nu wlantɔ |
Pyabélo Chaold Kouly ɔ, Togo nu wlantɔ wɛ bɔ e ji ɖo xwe 1943 bo ku ɖo xwe 1995. E wɛ nyi mɛ e wlan wema ɖiɖe nukɔntɔn ɔ bo nyi nukɔntɔ nu wema yɔkpɔvu lɛ tɔn ɖo Togo.
Gbɛ tɔn
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]È ji Pyabélo Chaold Kouly ɖò xwè 1943 ɖò Pagouda ɖò Togo tò mɛ[1]. É kú ɖò xwè 1995 mɛ[2]. É yì wemaxɔmɛ ɖaxó égbé tɔn e ɖò Sokodé ɖò Togo é. Ðò xwè 1961 mɛ ɔ, é mɔ akwɛ bo na dó kplɔ́n nǔ d’eji ɖò Laboratoire kpo Cytologie kpo mɛ ɖò Allemagne. É bɛ́ azɔ̌ tɔn ɖò dotóoxwé ɖé ɖò Allemagne hwenu e é kplɔ́n azɔ̌ nú xwè ayizɛ́n gudo é. Pyabélo Chaold Kouly ji vi we: Mawussi kpodo Afi kpo.
É nyí gǎn tɛnmɛ tɛnmɛ ɖò gbɛ̌ta mɛ e nɔ wlan nǔ lɛ é tɔn ɖò Togo[3].
Azɔ̌ wemaxixa tɔn
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]Wema tɔn nukɔntɔn ɔ, "Souvenirs de douze années passées en République Fédérale d’Allemagne" (Flínflín Xwè Wěwe E É Nɔ République Fédérale Allemagne Tɔn Mɛ É), è ɖè tɔ́n ɖò 1975, bo lɛ́vɔ ɖè tɔ́n ɖò 1978. Ðò wema ɔ mɛ ɔ, é ɖɔ xó dó mɛɖée zízé jó nú mɛ ɖevo lɛ jí. Enɛ gudo ɔ, é wlan wema ɖevo lɛ, ɖi "Lettre d’une Togolaise à des Amis et connaissances en Allemagne" (Wema e nyɔnu Togo tɔn ɖé sɛ́dó xɔ́ntɔn tɔn lɛ kpo mɛ e é tuùn lɛ é kpo ɖò Allemagne é), "Le Missionnaire de Pessare Kouloum" (Mɛsɛ́dó Pessare Kouloum tɔn), "Le Caneton Egaré", e mɛ é xlɛ́ ɖɔ è ni kplɔ́n nǔ mɛxo lɛ ɖò mɛ winnyawinnya hwe mǐtɔn nu tɔn lɛ ɖɔhun é ɖé, "Enfants à la ferme de Lama-Tessi" (Vǐ e ɖò Lama-Tessi sín gle mɛ lɛ é), e mɛ é nɔ flín gbɛzán gletoxo mɛ tɔn lɛ é, kpo "Fala le Foroutable" (Fala Ðaxó ɔ), ee ɖuɖeji tawun é kpo. Gbɔn azɔ̌ tɔn lɛ gblamɛ ɔ, Chaold Kouly Pyabélo nɔ lilɛ adohu adohu e è ma nɔ mɔ ǎ lɛ é dó nǔjɔnǔ mɛ bo nɔ lɛ́ zán linlin vovo lɛ[4].
Mɛ winnyawinnya lɛ sín wemaxɔmɛ yiyi wɛ nɔ ɖu ayi mɛ nú Chaold Kouly Pyabélo. É kudeji ɖɔ aca kpo linlin lɛ kpo wɛ na zɔ́n bɔ wema yɔkpɔvu lɛ tɔn na yì nukɔn.É w’azɔ̌ magbokɔ bo sɔ́ éɖée jó bo na dó jla wema yɔkpɔvu lɛ tɔn ɖó ɖò Togo. Hwenu e wemaxɔsa lɛ mɔ ɖɔ wema tɔn lɛ kún sɔgbe bo na sà ó é ɔ, é sɔ́ nǔ lɛ ɖó alɔ tɔn jí, bo kpéwú bo bló bɔ mɛjitɔ́ lɛ xɔ ye nú vǐ yetɔn lɛ, lobo bló bɔ è sɔ́ ye dó wemaxɔmɛ mɛɖesunɔ tɔn lɛ sín tuto mɛ. Xwè wè ɖò kú tɔn gudo ɔ, wema yɔkpɔvu lɛ tɔn huzu nǔgbo ɖò Togo[5].