Prudence Nobantu Mabele
|
Prudence Nobantu Mabele | |
|---|---|
.jpg) | |
Yɛ Prudence Mabele | |
| Gbɛ tɔn | |
| Azɔ é nɔ wa é : | Toxoɖɔtɔ Tofɔligbé Afrikato tɔn |
| Azan é gbé é ji ɖé é : | 21ɔ liyasun xwè 1979 |
| Fǐ é ji ɖé é : | Wattville/Beninua/Johannesburg/Tofɔligbé Afrikato tɔn |
| Azan é gbé é ku é : | 10ɔ liyasun xwè 2017 |
| Fǐ é é ku ɖé é : | Tofɔligbé Afrikato tɔn |
Prudence Nobantu Mabele (è jǐ ɖò azan 21ɔ liyasun xwe 1971 bɔ é ku ɖo azan 10ɔ liyasun xwe 2017) ɔ, toxoɖɔtɔ acɛkpikpa Tofɔligbé Aflikato tɔn wɛ bo nɔ jɛhun do acɛ e nyí nyɔnu lɛ kpodo yɔkpɔvu lɛ e ɖo azɔn kwín VIH/SIDA tɔn lɛ kpo e ji, lobo nɔ fun ahwan xá adakaxixo e nɔ jɛ do nyɔnu lɛ wu e. E mɔ ɖɔ e ɖo azɔn kwín VIH/SIDA ɖo xwe 1990 mɛ, bo e ɖexlɛ ɖo xwe 1992. E do gbɛta nyɔnu e ɖo azɔn kwín VIH/SIDA tɔn lɛ e tɔn wa ɖo xwe 1996 tɔn mɛ. E wazɔ xa gbɛta gbɛ ɔ tɔn ONUSIDA bo mɔ tɛnmɛ sangoma tɔn. É ɖe nyí gègě e, ɖi ajɔ Felipa de Souza tɔn jí ɖò 1999. Ðò 2004 ɔ, é hɛn zǒ Olympic tɔn. Ee é kú ɖò xwe 2017 gudo é ɔ, azɔxwe SIDA tɔn e ɖo gbɛ ɔ bimɛ é ɖo ajɔ ɖé ayǐ bo na nɔ na mɛ xwewu xwewu nú mɛ e nɔ xò kan nu zɛnzɛn nunɔ sunnu lɛ kpo nyɔnu lɛ kpo tɔn é, bo na dó flín i na.
Bibɛmɛ gbɛ tɔn tɔn
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]È ji Prudence Nobantu Mabele ɖò toxo Wattville tɔn mɛ, ɖò Benoni kpá, ɖò zǎnzǎnhweji Johannesburg toxo tɔn mɛ ɖò Tofɔligbé Aflikato tɔn, ɖò azǎn 21ɔ liyasun xwè 1971 tɔn gbè. Nɔ tɔn sin nɔ Nosifako Elizabeth Mabele kpodo nɔ tɔn tɔ July Mabe kpan wɛ kpe nukun wu tɔn ɖo nɔ tɔn hɔn jɛ gbe bɔ tɔ tɔn ka yi ahwan. Prudence wɛ nyí mɛxo ɖò nɔví nyɔnu ɛnɛ mɛ, bo sɛ̀ tɛn sín Wattville bo yì Pietermaritzburg bo na yì kplɔn nǔ ɖò wemaxɔmɛ linsinmɛ tɔn. É wá yì wèmáxɔmɛ nu xwitixwiti tɔn Witwatersrand tɔn kpo wemaxɔmɛ Cap Town tɔn kpo.
E mɔ ɖɔ e ɖo azɔn kwín VIH/SIDA do nukɔn ɖo xwe 1990[1]. Tagba gege ɖee azɔn kwín VIH/SIDA tɔn ɔ hɛn wa n'î ɖo yɔkpɔvu mɛ tɔn zɔn nu é yin gando a. Prudence ɖò ɖuɖeji bo yi kunnuɖewema kulan zɔ wiwa tɔn ɖo xwe 1994. E lɛ yi kunnuɖewema ɖevo lɛ ɖò wèmáxɔmɛ lusinmɛ tɔn Intec tɔn ɖo 1996.
Azɔwiwa tɔn
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]Ðò 1992 ɔ, Mabele ɖɔ agbawungba ɖɔ emi ɖó azɔn kwín VIH/SIDA tɔn, bo huzu mɛ ɖokpo ɖò nyɔnu Tofɔligbé Aflikato tɔn nukɔntɔn ɖě ɖee blo mɔ lɛ é mɛ[2]. É huzu mɛ e nɔ jɛhun dó mɛ jí dó azɔn kwín VIH/SIDA wu é ɖé bo dó nyɔnu lɛ sín gbɛta 'Positive Women’s Network' ayǐ ɖò xwè 1996. Hwenu e é kú é ɔ, Mabele nyí gǎn nú azɔxwe SIDA tɔn e ɖo gbɛ ɔ bimɛ e ɖo Tofɔligbé Afrikato tɔn mɛ e, mɔ ɖokpoɔ gan bɔ do gan wu nu gbɛta e nɔ kpé nukún dó nyɔnu lɛ kpo SIDA kpo wu ɖò Aflika é. Mabele wɛ nyí gǎn e ɖó WomenNOW ayǐ é! Kpléɖókpɔ ɖaxó ɖé dó nyɔnu e ɖò Afrika gbejí bo nɔ ɖɔxo do lanmɛ na nɔ ganji kpo hwɛjijɔ kpo jí e. É nɔ lɛ w’azɔ̌ ɖó kpɔ́ hwɛhwɛ xá gbɛta e nɔ kpé nukún dó VIH/SIDA wu é (UNAIDS)[3].
Acɛ ɖiɖo nyɔnu lɛ tɔn
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]Mabele nyí mɛɖé bo nɔ fun ahwan xa adaka xo nyɔnu lɛ wu syɛnsyɛn, bo lɛ nyí gbɛvi nu gbɛta 'One in Nine' tɔn. È bɛ nuwiwa nɛ ɔ hwenu Jacob Zuma gan bɔ do togan Tofɔligbé Afrikato tɔn ɔ hwlɛn kan xa mɛ é wu. Gbɛta tɔn sin nyìkɔ 'One in Nine' tɔn walɔ e ɖo to ɔ mɛ hwenɛ nu bɔ ɖo nyɔnu tɛnnɛ ji ɔ ɖokpo gee wɛ nɔ yi jɛ adakaxomɛ wu hwɛ nu kponɔn, bo ɖexlɛ vǎn ɖɔ kponɔ lɛ kun nɔ yi jǒnɔ yetɔn bo na d'alɔ ye ɖo hwɛjujɔ lixo ɖò Tofɔligbé Aflikato tɔn lɛ ó, bo lɛ yí mɛ ganji ǎ. E ɖɔ, "Un ɖi ɖɔ nyɔnu lɛ sin nukɔnninɔ sin ɖagbe ɔ tlɛ ɖo taji hu nyɔnu nabi e nɔ wazɔ ɖo azɔxwe lɛ e." Mabele nyí mɛ ɖokpo ɖò mɛ e ɖó azɔ e è nɔ ylɔ ɖɔ 'Bring Back Our Girls' Tofɔligbé Afrikato tɔn é ayǐ lɛ é mɛ. É lɛ́ ɖ’alɔ ɖò Yɛwunkɔnyidowu 'Sunshine Boutique' mɛ.
Ajɔ è é yi lɛ kpo Nǔtuùntuùn n'î lɛ kpo
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]Mabele ɖó wǔjɔmɛ bo hɛn zǒ Olympic tɔn ɖò zǒ Olympic tɔn e è nɔ ta do bɛ ayihundida gbɛ ɔ bi tɔn Olympic tɔn xwè 2004 tɔn e è bló ɖò Grèce to mɛ é. É yí ajɔ gěgé ɖo acɛ gbɛtɔ tɔn sín alinú ɖò azɔwiwa tɔn hwenu. Ajɔ enɛ lɛ wɛ nyi 'SOS Children's Villages' "Nyɔnu akɔnkpinkpan" tɔn, acɛkpikpa Gauteng tokpɔn ɔ tɔn "Nyɔnu Nukɔntɔn"sin ajɔ ɔ, ajɔ e 'Out' na ɛ ɖó gandido e é ɖó bo na fun ahwan xá VIH/SIDA é wu, kpodo ajɔ e 'Eskom' na ɛ ɖó xósin e é na ɖò azɔ mɛ é wu é kpo. Ðò xwè 1999 tɔn mɛ ɔ, é yí ajɔ̀ Felipa de Souza tɔn ɖò wěɖexamɛgbɛ e nɔ kpé nukún dó gbɛtɔ sin acɛ ɖo gbɛ ɔ mɛ bi kpodo nyɔnu na tɔn xa nyɔnu sunnu na tɔn xa sunnu kpo tɔn e.
Kú tɔn kpo Gǔ ɖuɖu kpo
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]Mabele kú ɖó fijo'zɔn wu ɖò azǎn 10ɔ liyasun xwè 2017 tɔn gbè, hwenu e é ɖó xwè 45 é. Bo na dó flín ahwan e é fun lɛ ɔ azɔxwe gbɛ ɔ bi tɔn azɔn kwín VIH/SIDA tɔn ɔ, ɖó ajɔ akwɛ 25 000 $ ɖé ayǐ nú mɛ e nɔ jɛhundo zɛnzɛn nunɔ sunnu kpo nyɔnu lɛ kpo tɔn ji e, bɔ gbɛta ɖaxo Ford, gbɛta ɖaxo Open Society Women Foundations, kpodo gbɛta ɖaxo 'Positive Women Foundations of South Africa' kpo wɛ nɔ bu bo na akwɛ enɛ ɔ. Ajɔ nukɔntɔn ɔ, Duduzile Dlamini wɛ e na ɖo Amsterdam xwe 2018[4].
Dodo tɔn
[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]- ↑ Prudence Mabele: The life of the South African HIV campaigner, b'ɛ xá ɖo «bbc.co.uk» sin atɛ jí ɖo azǎn azan 6ɔ woosun xwe 2018 tɔn mɛ
- ↑ Prudence Nobantu Mabele, b'ɛ xá ɖo «books.google.bj» sin atɛ jí ɖo azǎn azazn 4ɔ kɔnyasun xwe 2022 tɔn mɛ
- ↑ L'ONUSIDA attristé par le décès de Prudence Mabele, b'ɛ xá ɖo «unaids.org» sin atɛ jí ɖo azǎn azan 18ɔ avuvɔsun xwe 2020 tɔn mɛ
- ↑ past-conferences, b'ɛ xá ɖo «iasociety.org» sin atɛ jí ɖo azǎn azan 18ɔ nuxwasun xwe 2019 tɔn mɛ