Aller au contenu

Kwame Nkrumah

Bɛ̌ sín Wikipedya

Kwame Nkrumah

Azɔ tɔn
Togán xóxó Ghanato tɔn
Sín xwè 1960 yìjɛ 1966
Togán xóxó Ghanatò tɔn
Gbɛ tɔn
Azán é gbé é ji ɖé é :21 zǒsùn 1909
Fǐ é ji ɖé é :Kouarfa
To é mɛ nu wɛ nǐ é :Ghanàto
Azán é gbè é kú é :27 lìdósùn 1972


Kwame Nkrumah, e ji ɖo azǎn 21 zǒsùn xwè 1909 ɖo Nkroful, hwenɛnu ɔ, Gold Coast (Acɛkpikpa Angleterre tɔn) bɔ din ɔ, Gana bo ku ɖo azan 27 lidósùn xwè 1972 ɖo Bucarest Roumanitò mɛ, nyi Ghananu bo nyí hùn jɛ̀dó aflika jítɔ́ ɖòkpó. Gǎnhɔnyitɔ́ nukɔntɔn sín xwè 1957 jɛ 1960, enɛ gudo ɔ, é nyí togán sín xwè 1960 jɛ 1966.

Kwame Nkrumah ɔ,e ji i ɖo xwe 1909 mɛ ɖo "Côte d'Or" mɛ, nyikɔ e acɛkpikpa Angleterre tɔn na Ghana ɔ nɛ. Kwame Nkrumah nyí mɛɖé bɔ mɛ̀tɔn lɛ ɖó akwɛ ǎ có, é ɖu lè wemaxɔmɛ yiyi e è nɔ sú akwɛ na é tɔn, bɔ wemaxɔmɛ enɛ ɔ, è sɔ́ ɖó te nú vǐ mɛ nukúnɖeji e ɖò aca mɛ lɛ é tɔn tawun. È bló mɔ̌ bonu acɛkpikpa e ɖò acɛ kpa wɛ ɖò Grande-Bretagne é na ganjɛ toví e ɖó wǔjɔmɛ ɖaxó lɛ é ɖé wu, bɔ mɛsɛ́dó tɔn e ɖò xá ɔ mɛ lɛ é na gosin ye mɛ.

Ee Nkrumah fó wemaxɔmɛ xwè nukɔntɔn e é kplɔ́n ɖò Jezuit lɛ gɔ́n lɛ é gudo é ɔ, é huzu mɛ e nɔ kpé nukún dó wemaxɔmɛví lɛ wu é ɖé hwenu e é ɖó xwè 17 é, bɔ mɛ e nɔ gbéjé nǔ kpɔ́n é ɖé ɖó ayi wu, bo sɛ́ ɛ dó bonu é na kpó ɖò wemaxɔmɛ kplɔ́n wɛ ɖò Accra sín gletoxo lɛ mɛ, ɖò Wemaxɔmɛ Achimota tɔn e ɖó nyikɔ ɖaxó é[1].

Ðò 1935, ee é gosin wemaxɔmɛ ɖaxó ɔ gudo é ɔ, é byɔ tɔjihun mɛ bo ɖido États-Unis bo na yì nukɔn ɖò wemaxɔmɛ ɖaxó Lincoln tɔn. Ee é wa azɔ̌ tɛnmɛ tɛnmɛ ɖé lɛ ɖò wemaxɔmɛ yiyi tɔn kpá gudo é ɔ (é ɖɔ gbɛ tɔn ɖò États-Unis ɔ nyí "xwè wuvɛ̌sexámɛ tɔn"), é yí kúnnuɖewema ɖò akwɛzinzan kpo gbɛtɔ́ lɛ kpo linu ɖò 1939.

.

Hwenu e é ɖò wemaxɔmɛ ɖaxó Lincoln tɔn kplɔ́n nǔ dó sinsɛn-núkplɔnmɛ wu wɛ é ɔ, é wlan nyikɔ dó wema mɛ bo na yí kúnnuɖewema ɖaxó ɖé ɖò Wemaxɔmɛ Ðaxó Pennsylvanie tɔn, bɔ é yí kúnnuɖewema ɖaxó ɖé ɖò tamɛ-núkplɔnmɛ linu ɖò 1943.

Blue plaque sur le mur du 60 Burghley Road, Kentish Town à Londres, où Nkrumah a vécu entre 1945 et 1947.
  1. Kwame Nkrumah at Penn, b'ɛ xá ɖo «archives.upenn» sin atɛ jí