Aller au contenu

Akɔjijɛ gbɛta ayikungban Afrika tɔn

Bɛ̌ sín Wikipedya
(É ɖyɔ ali nǐ sin Akɔjijɛ ayikungban Afrika tɔn)

Akɔjijɛ gbɛta ayikungban Afrika tɔn ɔ, tuto ɖe wɛ bo nyi liva dollar ɛnɛ tɔn nu xwe 12, bɔ e na hɛnsɔ kpledokpɔ Afrika, akwɛsɛxwe tɛn ɖaxo gbɛ ɔ bi tɔn, kplekple to e ɖo gbɛ ɔ mɛ lɛ kpodo acɛkpikpa e ɖo tofɔligbe ayi xololo Sahara tɔn lɛ kpan bo na do liza xa gbexololo kpodo e ɖ'asa dlɛn wɛ è kpo ma wɔn ayikungban è ɖo gblegble wɛ ɖo Afrika gbeji e gbɔn bo wli nu ayikungban lɛ gblamɛ[1].

Tuto enɛ ɔ bɛ sin kɔnyasun 2005.

Etɛ ka nyi tuto akɔjijɛ gbɛta ayikungban Afrika tɔn ?

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

Akɔjijɛ gbɛta ayikungban Afrika tɔn ɔ, azɔwiwa to e ɖo mɛwigbeji lɛ e tɔn wɛ bɔ e lin ɖɔ e na hɛn ayikungban sin nu ɖagbe wa. Tuto enɛ ɔ sín linlin wɛ nyí ɖɔ è ni bló bɔ acɛkpikpa Afrika tɔn e ɖò Sahara sín afɔligbé lɛ é, gbɛ̌ta nukɔnyiyi tɔn to lɛ bǐ tɔn, kpodo mɛ ɖevo e nɔ wà nǔ ɖò gbɛ̀ ɔ bǐ mɛ lɛ é kpo, kpodo to e ɖo mɛwigbeji lɛ e tɔn mɛ lɛ kpo na nɔ bǔ ganji. E jɛ azɔ wa ji ɖo xwe 2005 mɛ, bo nɔ nɔ gudo nu nu e lin wɛ e ɖe ɖo NEPAD sin azɔwiwa mɛ lɛ e[2].

Etɛ ka ɖò jijɛ wɛ ɖò tuto ɔ mɛ?

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

Akɔjijɛ gbɛta ayikungban Afrika tɔn ɔ sín alɔdótɔ́ lɛ ɖò alɔ dó tò e ɖò Afrika sín afɔligbé Sahara tɔn lɛ é wɛ bonu ye na bló tuto akwɛzinzan tɔn e nɔ hɛn ayikúngban ɔ lidǒ é (CSIFs) yetɔn lɛ, kpo alɔdó Akɔjijɛ gbɛta ayikungban Afrika tɔn ɔ sín alɔdótɔ́ lɛ tɔn kpo.

Nukɔnyiyi tɛ è ka ko mɔ kaka jɛ dìn?

[wlǎn nú | wla nú ɖoɖo ɔ]

To tɛnmɛ tɛnmɛ elɔ lɛ : Ouganda, Ghana, Niger, Ethiopie kpo Mauritanie kpo ko fó tuto akwɛzinzan tɔn yetɔn lɛ bo ɖò ye zán wɛ. Etiopi ko yì nukɔn tawun ɖò tuto enɛ zinzan mɛ. To ɖevo lɛ ɖi Mali, Sénégal, Niger, Kenya, kpodo Nigeria kpo ɖo akwɛzinzan yetɔn lɛ fó wɛ, bɔ to ɖevo lɛ ɖi Eritree, Burkina Faso, Malawi, Tanzanie, Zambie, kpodo Lesotho kpo ko jɛ azɔ ɔ ji.

  1. Convention des Nations unies sur la lutte contre la désertification, b'ɛ xá ɖo «fr.wikipedia.org» sin atɛ jí ɖo azǎn azan 25ɔ woosun 1996 tɔn mɛ
  2. TerrAfrica, b'ɛ xá ɖo «nepad.org» sin atɛ jí ɖo azǎn azan 2ɔ kɔnyasun 2010 tɔn mɛ